ΓΕΝΙΚΑ

ΤΟΝΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ τα παιδιά και οι εργαζόμενοι των σχολείων που παρουσιάζουν συμπτώματα όμοια με αυτά της νέας γρίπης Α(Η1Ν1)δεν πρέπει να προσέρχονται στο σχολείο. Κρίνεται σκόπιμη η αναζήτηση ιατρικής συνδρομής, καθώς και η παραμονή των ασθενών στο σπίτι. Η κατ’ οίκον παραμονή είναι υποχρεωτική για όσες μέρες διαρκεί ο πυρετός και επιπλέον ακόμα ένα 24ωρο μετά την υποχώρησή του, χωρίς τη χρήση αντιπυρετικών φαρμάκων .

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Α(Η1Ν1) ΣΤΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ

Τα προληπτικά μέτρα κατά της διασποράς της νέας γρίπης περιλαμβάνουν:

• αφενός οδηγίες ατομικής υγιεινής και
• αφετέρου οδηγίες καθαρισμού και απολύμανσης χώρων, επιφανειών και αντικειμένων. Οι οδηγίες καθαρισμού και απολύμανσης απευθύνονται σε όλο το προσωπικό, αλλά ιδιαίτερα στο βοηθητικό προσωπικό (π.χ. καθαρίστριες). Το προσωπικό καθαριότητας θα πρέπει, καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας της εκπαιδευτικής μονάδας, να εξασφαλίζει την τήρηση των κανόνων υγιεινής που προβλέπονται στην εγκύκλιο.

Σύμφωνα με τις οδηγίες ατομικής υγιεινής θα ΠΡΕΠΕΙ:

• να αποφεύγεται η επαφή των χεριών με τα μάτια, τη μύτη και το στόμα για τη μείωση του κινδύνου μόλυνσης από τον ιό.
• να αποφεύγεται η κοινή χρήση των μολυβιών, των στυλό, των μαρκαδόρων και άλλων προσωπικών αντικειμένων.
• να αποφεύγονται οι χειραψίες και τα φιλιά.
• να καλύπτεται η μύτη και το στόμα με χαρτομάντηλο (ή με άλλο τρόπο) σε βήχα ή φτέρνισμα και το χρησιμοποιημένο χαρτομάντηλο να πετιέται αμέσως μετά τη χρήση τόσο από τα παιδιά όσο και από το προσωπικό μέσα στους κάδους απορριμμάτων.
• τα παιδιά ΝΑ ΜΗΝ ΠΙΝΟΥΝ νερό απευθείας από τη βρύση με το στόμα.
• παιδιά και εργαζόμενοι να πλένουν τακτικά τα χέρια τους  με υγρό σαπούνι και νερό, ιδίως μετά από βήχα ή φτέρνισμα και σύμφωνα με τον τρόπο που περιγράφεται αναλυτικά στο Παράτημα Δ της εγκυκλίου. ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ εναλλακτικά  ΜΠΟΡΕΙ να χρησιμοποιηθεί αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα ή χαρτιμάντιλα με αντισηπτικό.
• τα χέρια  να πλένονται καλά οπωσδήποτε πριν τη λήψη τροφής.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Οι παραπάνω οδηγίες πρέπει να τηρούνται αυστηρά και από το προσωπικό των κυλικείων.

Επισημαίνεται ότι ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ σχετικά με τις οδηγίες ατομικής υγιεινής ισχύει ό,τι και στις υπόλοιπες εκπαιδευτικές μονάδες

Σύμφωνα με τις οδηγίες καθαρισμού και απολύμανσης θα ΠΡΕΠΕΙ:

• να αερίζονται συστηματικά και επαρκώς όλοι οι χώροι.
• πέρα από τις συνήθεις εργασίες καθαρισμού να γίνεται προσεκτικός και συχνός καθαρισμός (μετά από κάθε διάλειμμα) λείων επιφανειών που χρησιμοποιούνται συχνά (π.χ. πόμολα, χερούλια, κουπαστή από σκάλες ή κιγκλίδωμα, βρύσες κλπ). ΣΗΜΕΙΩΝΕΤΑΙ ΟΤΙ οι εργασίες καθαρισμού πρέπει να γίνονται με χρήση γαντιών.
• τα αντικείμενα που δεν είναι εμφανώς λερωμένα να καθαρίζονται με κάποιο απολυμαντικό, όπως οινόπνευμα, ενώ όσα είναι εμφανώς λερωμένα θα πρέπει πρώτα να καθαρίζονται με υγρό σαπούνι και έπειτα με απολυμαντικό.
• να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στον καθαρισμό των αντικειμένων και των επιφανειών με τις οποίες ήρθε σε επαφή άτομο που εμφάνισε συμπτώματα γρίπης.
• όταν οι πλαστικές σακούλες των κάδων γεμίζουννα δένονται σφικτά και να απομακρύνονται αμέσως. ΤΟΝΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ το προσωπικό όταν καθαρίζει θα πρέπει να φοράει γάντια και ποδιά μιας χρήσης.
• τα μέσα ατομικής προστασίας μετά τη χρήση τους πρέπει να πετιούνται αμέσως στις πλαστικές σακούλες των κάδων απορριμμάτων χωρίς να γίνονται προσπάθειες καθαρισμού τους, πχ. πλύσιμο των γαντιών μιας χρήσης και επαναχρησιμοποίησή τους.

ΤΟΝΙΖΕΤΑΙ ΟΤΙ  η χρήση γαντιών μια χρήσης δεν αντικαθιστά σε καμιά περίπτωση το σχολαστικό πλύσιμο των χεριών.

Επισημαίνεται ότι ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ σχετικά με τις οδηγίες καθρισμού και απολύμανσης ισχύει ό,τι και στις υπόλοιπες εκπαιδευτικές μονάδες και επιπλέον θα ΠΡΕΠΕΙ:

• να γίνεται προσεκτικός και συχνός καθαρισμό των παιχνιδιών με σαπούνι και νερόή αλκοολούχο αντισηπτικό.
• να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων, τα οποία και πρέπει να διατίθενται για αυστηρά προσωπική χρήση. Σε περίπτωση που χρησιμοποιηθούν από παιδί που εμφάνισε συμπτώματα γρίπης, θα πρέπει κατά το μάζεμά τους και τη μετάφορά τους στα πλυντήρια με πλαστικές σακούλες, να λαμβάνονται μέτρα ατομικής προστασία από το προσωπικό καθαριότητας, καθώς και μέτρα περιορισμού διασποράς του ιού στο περιβάλλον. Το πλύσιμο τέτοιων κλινοσκεπασμάτων θα πρέπει να γίνει σε θερμοκρασία άνω των 72 βαθμών για μία ώρα τουλάχιστον

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΘΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑΣ ΓΡΙΠΗΣ

Συγκεκριμένα ΠΡΕΠΕΙ:

• να ενημερωθούν οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και οι γονείς για τις διαδικασίες που έχει ορίσει η κάθε εκπαιδευτική μονάδα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της γρίπης Α(Η1Ν1). ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ο σχεδιασμός προγράμματος αγωγής υγείας με θέμα τη νέα γρίπη Α/Η1Ν1, απευθυνόμενο σε εκπαιδευτικούς , μαθητές και γονείς, υπό την επίβλεψη των Υπευθύνων Αγωγής Υγείας Α΄βάθμιας και Β΄βάθμιας εκπαίδευσης και σε συνεργασία με τις αρμόδιες Υπηρεσίες του ΥΥΚΑ και τις Δ/νσεις Δημόσιας Υγείας των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.
• να ελεγχθεί το σύστημα ύδρευσης και αποχέτευσης, έτσι ώστε να αποκατασταθούν άμεσα τυχόν βλάβες πριν την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
• να υπάρξει η κατάλληλη μέριμνα, ώστε:

1. οι νιπτήρες στις τουαλέτες και στο προαύλιο να διαθέτουν πάντα φιάλη με υγρό σαπούνι και χάρτινες πετσέτες μιας χρήσης, οι οποίες πρέπει να πετιούνται σε κάδους που θα είναι δίπλα στους νιπτήρες.
2. όλοι οι κάδοι απορριμμάτων να διαθέτουν ποδοκίνητο καπάκι και να περιέχουν πλαστική σακούλα μιας χρήσης.

• στις αίθουσες διδασκαλίας, τα θρανία και τα καθίσματα να τοποθετούνται με τέτοιο τρόπο που κάθε παιδί να τηρεί τη μεγαλύτερη δυνατή απόσταση από τα παρακείμενά του, όσο αυτό είναι δυνατό.
• να προβλεφθεί ο χώρος στον οποίο θα παραμείνει το παιδί που εμφανίζει συμπτώματα γρίπης μέχρι να το παραλάβουν οι γονείς του. ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ οι αίθουσες διδασκαλίας ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ να χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό.
• να εφοδιαστεί κάθε εκπαιδευτική μονάδα και βρεφονηπιακός σταθμός με επαρκή ποσότητα υλικού απαραίτητου για την πρόληψη διασποράς της νέας γρίπης, όπως αυτό περιγράφεται στο Παράρτημα Β της εγκυκλίου.
• να περιοριστούν οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε κλειστούς χώρους.
• να καθαρίζονται επιμελώς και συχνά τα αντικείμενα κοινής χρήσης (όπως π.χ. μπάλες, σκυτάλες κ.ά).
• να υπάρξει όσο το δυνατό μεγαλύτερη διασπορά των μαθητών κατά την τώρα του διαλείμματος.
• σε περίπτωσεις εκπαιδευτικών μονάδω που διαθέτουν λεωφορεία μεταφοράς να υπάρξει μέριμνα για το επαρκή αερισμό αυτών.
  

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ  ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΓΡΙΠΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙ Ή ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟ  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Ή ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ

Οι ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιηθούν σε μια τέτοια περίπτωση είναι οι ακόλουθες:

• παιδιά και εργαζόμενοι που εμφανίζουν  συμπτώματα όμοια με αυτά της νέας γρίπης Α(Η1Ν1) κατά την παραμονή τους στην εκπαιδευτική μονάδα θα πρέπει να φορέσουν απλή χειρουργική μάσκα και να οδηγηθούν στον προκαθορισμένο χώρο παραμονής.
• το προσωπικό που θα εισέρχεται στο χώρο αυτό θα φοράει μάσκα και θα τηρεί απόσταση από τους ασθενείς μεγαλύτερη του ενός μέτρου. Οι γονείς ή οι κηδεμόνες των ασθενώνπαιδιών θα πρέπει να ειδοποιούνται αμέσως, με σκοπό την απομάκρυνση αυτών από το σχολείο.
• Ο προκαθορισμένος χώρος παραμονής, πρέπει να καθαρίζεται και να απολυμαίνεται μετά την αποχώρηση των ασθενών από προσωπικό που θα χρησιμοποιεί μέσα ατομικής προστασίας.
• Στις εξαιρετικές περιπτώσεις που θα χρειαστεί χορήγηση αντιπυρετικού, δίδεται μόνο παρακεταμόλη σε δοσολογία σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσεως.

Για να δείτε αναλυτικά τις Εγκυκλίους του Υπουργείου Υγείας πατήστε:

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Α(Η1Ν1) ΣΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009)

ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΡΙΠΗΣ Α(Η1Ν1) ΣΕ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ (ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2009)

Για να δείτε αναλυτικά άλλα σχετικά κείμενα πατήστε:

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ ΓΡΙΠΗΣ Α(Η1Ν1)ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ [ΙΟΥΛΙΟΣ 2009]
ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1)ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ [ΙΟΥΛΙΟΣ 2009]
ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ Α(Η1Ν1)

Οι άνθρωποι με γρίπη που αναρρώνουν στο σπίτι ΠΡΕΠΕΙ:

• Να συμβουλεύονται ιατρό για κάθε ειδική φροντίδα που μπορεί να χρειαστούν ιδιαίτερα αν πρόκειται  για έγκυες γυναίκες ή για πάσχοντες από χρόνια νοσήματα.
• Να συμβουλεύονται ιατρό για το αν θα πρέπει να πάρουν αντι-ιικά φάρµακα.
• Να παραμένουν στο σπίτι για 7 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων τους ή για τουλάχιστον ένα 24ωρο μετά την αποδρομή τους, ό,τι από τα δύο διαρκεί περισσότερο ·
  
• Να αναπαύονται όσο το δυνατόν περισσότερο.
  
• Να καταναλώνουν πολλά υγρά όπως π.χ. νερό, ζωμό κρέατος, τονωτικά αφεψήματα,  έτσι ώστε να αποτραπεί το ενδεχόμενο αφυδάτωσης.
  
• Να καλύπτουν το στόµα τους κατά το βήχα ή το φτέρνισµα. Να καθαρίζουν συχνά τα χέρια τους με σαπούνι και νέρο ή με αλκοολούχι αντισηπτικό.
• Να φορούν απλή χειρουργική µάσκα όταν βρίσκονται στον ίδιο χώρο µε άλλα  μέλη του οικογενειακού περιβάλλοντος ώστε να προληφθεί η διασπορά των ιών. Το µέτρο αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό όταν στο οικογενειακό περιβάλλον υπάρχουν άτοµα που ανήκουν στις οµάδες υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές από τη γρίπη.
• Να αποφεύγουν τη στενή επαφή µε άλλα άτοµα. Να αποφεύγουν να πηγαίνουν στην εργασία ή στο σχολείο τους όσοι παραμένουν άρρωστοι.
• Να είναι σε εγρήγορση για την έγκαιρη αναγνώριση συµπτωµάτων που επιβάλλουν άμεση ιατρική αξιολόγηση και αντιμετώπιση.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Σε περίπτωση που το άτομο που αναρρώνει στο σπίτι παρουσιάζει:

• ιδιαίτερα έντονη συμπτωματολογία
• υψηλό πυρετό για περισσότερο από 3 ημέρες, βελτίωση των συμπτωμάτων για λίγες ημέρες και κατόπιν νέα επιδείνωσή τους,
• δύσπνοια
• λαχάνιασμα με την άσκηση ή την ηρεμία (το οποίο δεν προϋπήρχε)
• πόνο στο στήθος
• αιμορραγική ή σκουρόχρωμη απόχρεμψη
• κυάνωση (μελάνιασμα) στα χείλη
• εμετούς και αδυναμία συγκράτησης των υγρών που λαμαβάνει
• ζάλη στην όρθια στάση
• μείωση της ποσότητας των ούρων, ή στα νεογνά έλλειψη δακρυών όταν κλαίνε
• επεισόδια σπασμών
• σημεία σύγχυσης ή αποπροσανατολισμού  και  για τα βρέφη νωθρότητα/λήθαργο

ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙ ΑΜΕΣΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ, καθώς σε αυτήν την περίπτωση είναι πιθανή μικροβιακή επιπλοκή.

ΣΕ ΠΟΙΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΑΝΤΤΙ-ϊΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ;

Στις περισσότερες περιπτώσεις δε χρειάζεται η χορήγησή τους.

Τα αντι-ϊικά φάρμακα μπορεί να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της λοίμωξης σε περιπτώσεις ασθενών που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση επιπλοκών από τη γρίπη ή για ασθενείς με σοβαρή κλινική συμπτωματολογία που χρειάζονται νοσηλεία σε νοσοκομείο.

ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ: η χορήγηση αντι-ιϊκών φαρμακών θα πρέπει να γίνεται πάντα με αιτιολογημένη συνταγή ιατρού.

ΠΡΟΣΟΧΗ! απαγορεύεται η χρήση ασπιρίνης, ή προϊόντων με ασπιρίνη για συμπτωματική ανακούφιση (π.χ. πυρετού, κεφαλαλγίας, μυλαλγιών), ιδιαίτερα σε έφηβους και παιδιά λόγω του αυξημένου κίνδυνου συνδρόμου Reye (σοβαρή αντίδραση σε άτομα με γρίπη που πήραν ασπιρίνη).

ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΤΗΝ ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Τα πιο σημαντικά μέτρα για την πρόληψη μετάδοσης της γρίπης στα υπόλοιπα υγιή μέλη της οικογένειας είναι:

• Η απομόνωση του άρρωστου ατόμου από τα υπόλοιπα μέλη στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό, ιδιαίτερα όταν ανάμεσά τους υπάρχουν άτομα υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση επιπλοκών από τη γρίπη. Τα άτομα αυτά θα πρέπει να αποφεύγουν τη στενή επαφή (σε απόσταση μικρότερη των 2 μέτρων) με τον ασθενή. Εάν είναι αδύνατη η αποφυγή στενής επαφής, συστήνεται η χρήση απλής χειρουργικής μάσκας, ενώ αμέσως μετά την αφαίρεσή της κρίνεται αναγκαία η προσεκτική υγιεινή των χεριών. Προφυλακτική χορήγηση αντι-ϊκών φαρμάκων για τα συγκεκριμένα άτομα είναι πιθανή ΜΟΝΟ έπειτα από επικοινωνία και έγκριση από ιατρό.
• Ο ασθενής να καλύπτει το στόμα και τη μύτη του με χαρτομάντιλο όταν βήχει ή φτερνίζεται και να πλένει τα χέρια του συχνά, ιδιαίτερα μετά το βήχα ή το φτέρνισμα. Ειδικά όταν φροντίζετε µικρά παιδιά που νοσούν, τοποθετήστε το πηγούνι τους στον ώµο σας ώστε να µην βήχουν στο πρόσωπο σας.
• Συχνό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό ή με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα όλων όσων διαμένουν στο σπίτι και υπενθύμιση της διαδικασίας αυτής στα παιδιά.
• Η φροντίδα του ασθενή, είναι προτιμότερο να παρέχεται ΜΟΝΟ από ένα άτομο (στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό).
• Καλό θα ήταν να αποφεύγεται να φροντίζουν τον ασθενή οι έγκυες γυναίκες.
• Είναι προτιμότερη η χρήση χάρτινων χειροπετσετών για το στέγνωμα των χεριών ή ξεχωριστών πετσετών για κάθε άτομο που διαμένει στο σπίτι
• Τα δωµάτια του σπιτιού πρέπει να αερίζονται καλά µε ιδιαίτερη έµφαση στους  κοινόχρηστους χώρους (π.χ. κρατώντας τα παράθυρα ανοιχτά στις τουαλέτες, στην κουζίνα κ.τ.λ).
• Παρακολουθήστε την κατάσταση της υγείας σας και των υπολοίπων κατοίκων του σπιτιού για πιθανή εµφάνιση συµπτωµάτων συµβατών µε γρίπη (π.χ πυρετός, βήχας, καταρροή,). Ασυµπτωµατικά άτοµα που φροντίζουν ασθενή µε γρίπη, δεν χρειάζεται να περιορίσουν τις δραστηριότητες τους.

ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ: η χορήγηση αντι-ιϊκών φαρμακών θα πρέπει να γίνεται πάντα με αιτιολογημένη συνταγή ιατρού.

ΤΙ ΕΝΝΟΟΥΜΕ "ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ" ΤΟΥ ΑΣΘΕΝΗ;

• Ο ασθενής πρέπει να παραµένει σε ξεχωριστό, καλά αεριζόµενο δωµάτιο με δικό του µπάνιο αν αυτό είναι εφικτό, το οποίο και θα πρέπει να απολυμαίνεται σε καθημεριή βάση. Δίπλα στο κρεβάτι του ασθενή, εκτός από τα απαραίτητα για τη φροντίδα του (θερµόµετρο, αντιπυρετικά κ.α.), θα πρέπει να υπάρχουν χαρτοµάντιλα, χειρουργικές µάσκες, αλκοολούχο αντισηπτικό και κάδος µε καπάκι (κατά προτίµηση ποδοκίνητος) µε πλαστική σακούλα για την απόρριψη των χαρτοµάντιλων. Ο ιατρικός εξοπλισμός(θερμόμετρα, πιεσόμετρα) ΠΡΕΠΕΙ να χρησιμοποιείται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ για τον ασθενή.
• Οι επαφές του ασθενή με γρίπη με τα υπόλοιπα άτομα ΠΡΕΠΕΙ να είναι περιορισμένες.
• Ο ασθενής θα πρέπει να παραμείνει στο σπίτι για 7 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων ή τουλάχιστον για 24 ώρες έπειτα από την παρέλευσή τους (ό,τι διαρκεί περισσότερο). ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΤΑΙ ΟΤΙ: Τα παιδιά και ειδικά τα μικρότερα παιδιά, είναι πιθανό να είναι μεταδοτικά για μεγαλύτερο διάστημα.
• Οι ασθενείς που είναι απαραίτητο να βγουν από το σπίτι, ΠΡΕΠΕΙ να καλύπτουν τη μύτη και το στόμα τους όταν βήχουν ή φτερνίζονται και να φορούν απλή χειρουργική μάσκα.

ΣΩΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΜΑΣΚΩΝ

• Αποφύγετε τη στενή επαφή (σε απόσταση μικρότερη των 2 μέτρων) με τον ασθενή. Εάν αυτό είναι αναγκαίο να έρθετε σε στενή επαφή με τον ασθενή, περιορίστε την στο μικρότερο δυνατό χρόνο και φορέστε απλή χειρουργική μάσκα.
• Μάσκες υψηλής αναπνευστικής προστασίας, τις οποίες μπορείτε να βρείτε στα φαρμακεία, θα πρέπει να χρησιμοποιούν όσοι φροντίζουν άτομα που λαμβάνουν φάρμακα με νεφελοποιητή.
• Οι χρησιµοποιηµένες µάσκες θα πρέπει να αφαιρούνται προσεκτικά και να απορρίπτονται αμέσως σε κάδο απορριμάτων, έτσι ώστε να μην χρησιμοποιούνται παραπάνω από μία φορά.
• Πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό ή με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα ΠΑΝΤΑ μετά την αφαίρεση της μάσκας.
  

ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ

• Χαρτομάντιλα και άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται από τον άρρωστο άτομο ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ να απορρίπτονται στον κάδο απορριμμάτων.
  
• Απολυμάνετε με διάλυμα ευρέως φάσματος τις επιφάνειες με τις οποίες έρχεται σε επαφήο ασθενής όπως τραπεζάκια δίπλα στο κρεβάτι, επιφάνειες του μπάνιου κ.ά.
• Για να καθαρίσετε τις υπόλοιπες μεγάλες επιφάνειες ΠΡΕΠΕΙ να χρησιμοποιείτε οικιακή χλωρίνη σε αναλογία 1:10 (1 μέρος χλωρίνη προς 10 μέρη νερού. ΠΡΟΣΟΧΗ! Το διάλυμα αυτό ΔΕΝ ΑΝΑΜΙΓΝΥΕΤΑΙ ΠΟΤΕ με άλλα καθαριστικά ή απολυμαντικά και χρησιμοποιείται ΑΜΕΣΑ μετά την παρασκευή του.
  

ΡΟΥΧΑ ΚΑΙ ΣΚΕΥΗ ΦΑΓΗΤΟΥ

• του ασθενή είναι σημαντικό να ΜΗΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ από άλλα μέλη αν δεν έχουν πλυθεί προσεκτικά (όχι απαραίτητα ξεχωριστά από τα υπόλοιπα).
  
• του ασθενή πλένονται στο πλυντήριο με το συνηθισμένο απορρυπαντικό και ακολουθεί ΠΑΝΤΑ καθαρισμός των χεριών με σαπούνι και νερό ή αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα.

Για να δείτε αναλυτικά τις πληροφορίες  για την ασφαλή παροχή φροντίδας σε άτομα με γρίπη που αναρρώνουν στο σπίτι πατήστε :

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α(Η1Ν1)ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ [ΙΟΥΛΙΟΣ 2009]

Οι ασθενείς με ήπιες εκδηλώσεις γρίπης θα πρέπει να παραμένουν στο σπίτι τους και να επικοινωνούν με γιατρό εφόσον χρειαστεί. Οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα γρίπης –ακόμη κι αν είχαν πρόσφατα ταξιδέψει σε προσβεβλημένη περιοχή ή έλθει σε επαφή με ασθενή που είχε επιβεβαιωμένη νέα γρίπη– ∆ΕΝ συνιστάται πλέον να καταφεύγουν στα νοσοκομεία για να νοσηλευθούν ή για να ληφθεί φαρυγγικό δείγμα (ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση της νέας γρίπης). Είναι σαφές ότι στις ήπιες περιπτώσεις νέας γρίπης δεν χρειάζεται νοσηλεία στο νοσοκομείο.

Επίσης, για να συμβάλλουμε στην καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού, μεγάλη σημασία έχει η συστηματική τήρηση των γενικών κανόνων υγιεινής:

• βήχουμε και φτερνιζόμαστε σε χαρτομάντηλο, κατόπιν το πετάμε σε πλαστική σακκούλα και πλένουμε καλά τα χέρια μας με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζουμε με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα.
• εάν ασθενήσουμε, παραμένουμε στο σπίτι για όσο διάστημα έχουμε συμπτώματα συν μία ημέρα ή έως 7 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων (ό,τι από τα δύο είναι περισσότερο)· όσο είναι δυνατόν κρατάμε απόσταση πάνω από 1-2 μέτρα από άλλα άτομα εάν χρειαστεί να μετακινηθούμε ή εάν δεν είναι δυνατή η τήρηση απόστασης μεγαλύτερης από 1-2 μέτρα, καλό είναι να φοράμε απλή χειρουργική μάσκα, την οποία πρέπει να αλλάζουμε συχνά, να μην την αγγίζουμε από εμπρός, να την λύνουμε με προσοχή από τα κορδόνια στο πίσω μέρος του κεφαλιού και να την πετάμε σε πλαστική σακκούλα αερίζουμε καλά τον χώρο· καθαρίζουμε καλά με απολυμαντικό τις επιφάνειες και τα αντικείμενα που μπορεί να μολυνθούν από τον ασθενή (π.χ. με οινόπνευμα ή, για μεγάλες επιφάνειες, με οικιακή χλωρίνη σε αραίωση 1 μέρος χλωρίνη προς 10 μέρη νερό),
• ο ασθενής και τα άτομα του οικιακού του περιβάλλοντος πλένουν συχνά τα χέρια με σαπούνι και νερό ή τα καθαρίζουν με αλκοολούχο αντισηπτικό διάλυμα,
• λαμβάνουμε ιδιαίτερη μέριμνα για την αποφυγή της μόλυνσης ατόμων σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από τους ασθενείς.

Άτομα σε υψηλό κίνδυνο για σοβαρή νόσηση από γρίπη είναι όσοι έχουν:

• χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος (περιλαμβάνεται και η λήψη αγωγής για άσθμα)
• χρόνια νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος (εξαιρείται η απλή υπέρταση)
• χρόνιες νεφρικές διαταραχές
• χρόνιες ηπατικές διαταραχές
• νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα
• αιματολογικές διαταραχές (περιλαμβάνονται και αιμοσφαιρινοπάθειες)
• μεταβολικές διαταραχές (περιλαμβάνεται και σακχαρώδης διαβήτης και μεγάλη παχυσαρκία με BMI≥40)
• ανοσοκαταστολή, η οποία προκαλείται από νόσημα ή λήψη φαρμάκων (περιλαμβάνεται και λοίμωξη με HIV και μακροχρόνια λήψη κορτικοειδών)

Άτομα μικρότερα από 19 ετών που λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη.

Έγκυες γυναίκες ( αντιική αγωγή συνιστάτα μετά το πρώτο τρίμηνο της κύησης).

Παιδιά μικρότερα από 5 ετών (ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών από εποχιακή γρίπη είναι μεγαλύτερος σε παιδιά μικρότερα από 2 ετών).

Άτομα 65 ετών και άνω.

Τρόφιμοι οίκων ευγηρίας ή άλλων χώρων φροντίδας ατόμων με χρόνια προβλήματα υγείας.

Πρώτα στον οικογενειακό ιατρό.

Εάν ασθενήσουμε, παραμένουμε στο σπίτι για όσο διάστημα έχουμε συμπτώματα συν μία ημέρα ή έως 7 ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων (ό,τι από τα δύο είναι περισσότερο).

Εάν κάποιος που έχει προσβληθεί από τον ιό της νέας γρίπης Α και αναρρώνει στο σπίτι παρουσιάσει κάτι από τα παρακάτω τότε πρέπει ΑΜΕΣΑ να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια:

• Ιδιαίτερα έντονη συμπτωματολογία
• Παράταση υψηλού πυρετού για περισσότερο από 3 ημέρες.
• Βελτίωση των συμπτωμάτων για λίγες ημέρες και κατόπιν νέα επιδείνωση τους
• Λαχάνιασμα με την άσκηση ή την ηρεμία (το οποίο δεν προϋπήρχε)
• ∆υσκολία στην αναπνοή ή δύσπνοια
• Πόνο στο στήθος
• Αιμορραγική ή σκουρόχρωμη απόχρεμψη
• Κυάνωση (μελάνιασμα) στα χείλη
• Συνεχείς εμετούς και αδυναμία συγκράτησης των υγρών που λαμβάνει
• Σημεία αφυδάτωσης όπως ζάλη στην όρθια στάση, μείωση της ποσότητας των ούρων, ή στα νεογνά έλλειψη δακρύων όταν κλαίνε
• Επεισόδια σπασμών
• Σημεία σύγχυσης ή αποπροσανατολισμού ή στα βρέφη νωθρότητα / λήθαργος

Τα συμπτώματα της νόσου είναι παρόμοια με αυτά της εποχικής γρίπης και μπορεί να περιλαμβάνουν αιφνίδια έναρξη πυρετού και συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (όπως βήχας, καταρροή, πονόλαιμος, πόνος στους μυς, πονοκέφαλος), ενώ μπορεί να παρουσιαστούν και άλλα συμπτώματα, όπως ρίγη, αίσθημα κόπωσης, διάρροια και έμετοι.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται σοβαρή νόσηση σε κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους που μολύνονται με τον ιό.

Εάν κάποιος που έχει πρσβληθεί από τη νέα γρίπη Α και αναρρώνει στο σπίτι παρουσιάσει κάτι από τα παρακάτω τότε πρέπει ΑΜΕΣΑ να αναζητηθεί ιατρική βοήθεια:

• Ιδιαίτερα έντονη συμπτωματολογία
• Παράταση υψηλού πυρετού για περισσότερο από 3 ημέρες.
• Βελτίωση των συμπτωμάτων για λίγες ημέρες και κατόπιν νέα επιδείνωση τους
• Λαχάνιασμα με την άσκηση ή την ηρεμία (το οποίο δεν προϋπήρχε)
• ∆υσκολία στην αναπνοή ή δύσπνοια
• Πόνο στο στήθος
• Αιμορραγική ή σκουρόχρωμη απόχρεμψη
• Κυάνωση (μελάνιασμα) στα χείλη
• Συνεχείς εμετούς και αδυναμία συγκράτησης των υγρών που λαμβάνει
• Σημεία αφυδάτωσης όπως ζάλη στην όρθια στάση, μείωση της ποσότητας των ούρων, ή στα νεογνά έλλειψη δακρύων όταν κλαίνε
• Επεισόδια σπασμών
• Σημεία σύγχυσης ή αποπροσανατολισμού ή στα βρέφη νωθρότητα / λήθαργος

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει ο ασθενής να λάβει φάρμακα χωρίς την εντολή του ιατρού του.

Παρότι ο νέος ιός έχει κάποιες ομοιότητες με την κοινή εποχική γρίπη, δεν φαίνεται ότι το εμβόλιο της εποχικής γρίπης προστατεύει από το νέο ιό Α(Η1Ν1).

Από τα διαθέσιμα φάρμακα, ο νέος ιός γρίπης A(H1N1) είναι ευαίσθητος στους αναστολείς νευραμινιδάσης (οσελταμιβίρη και ζαναμιβίρη) αλλά ανθεκτικός στην αμανταδίνη και ριμανταδίνη. Πάντως η θεραπεία για τη γρίπη είναι κυρίως συμπτωματική.

Τον πρώτο λόγο για κάθε φαρμακευτική αγωγή πρέπει να τον έχει ο ιατρός σας!

Παρακάτω παρατίθενται οι αναλυτικές οδηγίες του Υπουργείου Υγείας για τον εμβολιασμό κατά της Νέας Γρίπης (Η1Ν1):

Α. ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΜΕ ΑΠΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΗ

Ο τρόπος διάθεσης των αντι-ιικών φαρμάκων (δραστική ουσία OSELTAMIVIR και δραστική
ουσία ZANAMIVIR) θα προτείνεται εφεξής να πραγματοποιείται σύμφωνα με τα κατωτέρω:

• Η χορήγηση των ανωτέρω φαρμάκων από τα φαρμακεία να γίνεται με απλή
ιατρική συνταγή φυλασσόμενη για 2 χρόνια.
Στην απλή ιατρική συνταγή θα αναγράφονται:
I. το ονοματεπώνυμο του ασθενούς,
II. η ηλικία
III. αιτιολογία της χορήγησης του αντι-ιικού φαρμάκου.
Με την παρούσα καταργείται η από 07 Ιουλίου 2009/58520 εγκύκλιος του ΕΟΦ για
αιτιολογημένη Ιατρική Γνωμάτευση συνοδευόμενη από Συνταγή καθώς και η υποχρέωση
αποστολής φωτο-αντιγράφου στο ΚΕ.ΕΛ.ΠΝΟ.

Β. ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟ ΠΑΝΔΗΜΙΚΟ
ΕΜΒΟΛΙΟ Η1Ν1
• Με την είσοδο του ατόμου στο εμβολιαστικό κέντρο το υπεύθυνο προσωπικό
λαμβάνει το ιστορικό και συμπληρώνει τα στοιχεία.
• Το πλύσιμο των χεριών ή η υγιεινή των χεριών με χρήση αντισηπτικού είναι
επιβεβλημένα τόσο πριν όσο και μετά τον εμβολιασμό.
• Η χρήση γαντιών κατά τη διάρκεια χορήγησης του εμβολίου δεν είναι απαραίτητη
εκτός αν υπάρχουν λύσεις της συνεχείας του δέρματος.
• Το άτομο πρέπει να βρίσκεται σε άνετη καθιστή θέση και ακίνητος πριν την
εισαγωγή της βελόνας. Η θέση θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να επιτρέπει τη μέγιστη
δυνατή χαλάρωση των μυών.
• Η ένεση γίνεται στο δελτοειδή μυ στους ενήλικες και στα μεγαλύτερα παιδιά ή στην
έξω επιφάνεια του μηρού σε βρέφη και μικρά παιδιά.
• Πριν την έγχυση του εμβολίου και αφού η βελόνα έχει εισχωρήσει στην επιλεγμένη
περιοχή εκτελείται αναρρόφηση για να διασφαλιστεί ότι δεν έχει εισχωρήσει σε
φλέβα. Εάν αναρροφηθεί αίμα επιβάλλεται η αλλαγή του σημείου ένεσης.
• Η εμφάνιση μικρού βαθμού αιμορραγίας από το σημείο της ένεσης είναι σύνηθες
φαινόμενο και αντιμετωπίζεται με την άσκηση ελαφράς πίεσης στο σημείο της ένεσης
για λίγα λεπτά.
• Ο εμβολιαζόμενος πρέπει να ενημερωθεί για τις ανεπιθύμητες ενέργειες του εμβολίου
και να του χορηγηθεί το αντίστοιχο έντυπο και να διευκρινισθεί ο τρόπος
επικοινωνίας.
Το εμβολιασθέν άτομο θα πρέπει να παρακολουθείται για εμφάνιση ενδεχόμενων
ανεπιθύμητων ενεργειών για περίπου 15-30 λεπτά μετά τη χορήγηση του εμβολίου. Το
προσωπικό το οποίο χορηγεί τα εμβόλια πρέπει να είναι ενημερωμένο ώστε να μπορεί να
αντιμετωπίζει τις αναφυλακτικές αντιδράσεις. Επίσης πρέπει να είναι διαθέσιμα τα μέσα τα
οποία απαιτούνται για την αντιμετώπιση αυτών των αντιδράσεων.

Γ. ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΛΛΕΡΓΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ
ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ

Τα εμβολιαστικά κέντρα οφείλουν να είναι εξοπλισμένα και επανδρωμένα έτσι ώστε να
μπορούν να αντιμετωπίσουν άμεσα ενδεχόμενες αλλεργικές αντιδράσεις.
Οι σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις που πιθανόν εμφανισθούν άμεσα περιλαμβάνουν
μεταξύ άλλων και τις ακόλουθες εκδηλώσεις: δερματικό εξάνθημα, αγγειο-οίδημα, κνίδωση,
δύσπνοια, βήχα, λαρυγγικό οίδημα, αναφυλαξία με υπόταση/shock, ταχυκαρδία, ναυτία και
έμετο.
Αρχές αντιμετώπισης σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης μετά την χορήγηση του εμβολίου:
Άμεσες ενέργειες :
• Κατάκλιση ασθενούς σε ύπτια θέση με ελαφρώς ανασηκωμένα τα κάτω άκρα
• Έλεγχος ζωτικών σημείων (αναπνοή, σφύξεις, αρτηριακή πίεση)
• Απαραίτητη κρίνεται η διατήρηση ανοικτού αεραγωγού και η χορήγηση οξυγόνου (6-
8 lt/min μέσω ρινικού καθετήρα έως και 100% Ο2, αναλόγως ανταπόκρισης) στους
ασθενείς με αναπνευστική δυσχέρεια.
• Τοποθέτηση περιφερικής γραμμής και ενδοφλέβια χορήγηση φυσιολογικού ορού,
διαλύματος Ringer’s ή άλλου ισότονου διαλύματος για σταθεροποίηση της
αρτηριακής πίεσης (bolus έγχυση 1-2 lt κρυσταλλοειδών στους ενήλικες και 20 ml/kgr
στα παιδιά και ακολούθως, αναλόγως ανταπόκρισης).
Σε όλες τις περιπτώσεις το φάρμακο εκλογής είναι η αδρεναλίνη της οποίας η χρήση
πραγματοποιείται σύμφωνα με τα κατωτέρω.

Χορήγηση αδρεναλίνης:
• Ενδομυϊκή χορήγηση στη μεσότητα της προσθιοπλάγιας επιφάνειας του μηρού:
υδατικό διάλυμα 1:1000 και η δόση είναι 0,01ml/kg σε κάθε δόση. Η δόση
επαναλαμβάνεται κάθε 3-5 λεπτά
- Συνολική δόση παιδιών: 0.1-0.3ml
- Συνολική δόση ενηλίκων: 0.3-0.5ml

Εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί συσκευή αυτόματης έγχυσης αδρεναλίνης (π.χ.
anapen) σε υποδόρια ή ενδομυική χορήγηση.
- Στην Ελλάδα κυκλοφορούν η INJ.SOL. 150MCG/0,3ML (0.15 mg) που είναι
κατάλληλη για παιδιά με σωματικό βάρος 10 έως 30 Kg και η INJ.SOL.
300MCG/0,3ML (0.30 mg) που είναι κατάλληλες για παιδιά με σωματικό
βάρος των 30 Kg.
• ΠΡΟΣΟΧΗ: Σε περίπτωση που η κλινική εικόνα δε βελτιώνεται μετά τη χορήγηση
της πρώτης δόσης αδρεναλίνης άμεση κλήση κινητής μονάδας του ΕΚΑΒ με το
ενδεχόμενο διασωλήνωσης και μεταφοράς του ασθενούς στο νοσοκομείο
• Ενδοφλέβια χορήγηση (μη ανταπόκριση σε ενδομυική χορήγηση αδρεναλίνης και
I.V κρυσταλλοειδών): Υδατικό διάλυμα 1:1000, 0.01ml/kg το οποίο ενίεται αργά
ενδοφλεβίως (5 λεπτά) σε αραίωση 1:10 (αραίωση επινεφρίνης 1:10000) σε
φυσιολογικό ορό. Η δόση επαναλαμβάνεται κάθε 10-20 λεπτά.
o Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και συνεχής ενδοφλέβια έγχυση κατά την οποία
χορηγείται διάλυμα 4μg/ml (προσθήκη 1ml αραίωσης αδρεναλίνης 1:1000 σε
250ml διάλυμα δεξτρόζης 5%) με ρυθμό 0,1mg/kg/min ο οποίος μπορεί να
αυξηθεί έως 1,5mg/kg/min ώστε να διατηρείται η αρτηριακή πίεση σε
ικανοποιητικά επίπεδα.

• ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ
Τα κατωτέρω φάρμακα μπορεί να χρησιμοποιούνται σε οιαδήποτε αλλεργική
αντίδραση σύμφωνα με την κρίση του θεράποντος ιατρού και ανάλογα με την κατάσταση
του ασθενή:
- Κορτικοστεροειδή
- Μεθυλπρεδνιζολόνη: 1,5-2mg/kg ενδοφλέβια χορήγηση (σε ενήλικες
125 mg I.V, στα παιδιά max 125 mg)
- Εισπνεόμενοι β-2 διεγέρτες: με νεφελοποιητή με σύγχρονη χορήγηση Ο2
-Αντιϊσταμινικά: διμενθιδένη μηλεϊνική: βραδέως ενδοφλεβίως σε ενήλικες
μόνο.

• Διάφορα
- Ρανιτιδίνη: 50 mg I.V σε ενήλικες και 1-2 mg/kgr σε παιδιά (max 50
mg)
- Nτοπαμίνη: 5-20mcg/kg/min σε περίπτωση εμμένουσας υπότασης
παρά τη χορήγηση κρυσταλλοειδών και αδρεναλίνης.
- Γλυκαγόνη: για ασθενείς που λαμβάνουν β-αναστολείς και που δεν
ανταποκρίνονται στην αδρεναλίνη (1-2 mg εντός 5 λεπτών και
ακολούθως έγχυση 5-15 μg/min).

Δ. ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΒΡΕΦΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 6 ΜΗΝΩΝ
ΕΩΣ 4 ΕΤΩΝ

• Τα σχήμα του εμβολιασμού για τα παιδιά 6 μηνών έως 4 ετών με το εμβόλιο
Pandemrix είναι δύο δόσεις του 0,25 ml ( μισή δόση από των ενηλίκων ) με
μεσοδιάστημα η πρώτη από τη δεύτερη δόση 3 βδομάδες τουλάχιστον.
• Το σχήμα εμβολιασμού για το ιδιοσκεύασμα Fοcetria για παιδιά 6 μηνών έως 4 ετών
είναι 0,5 ml (ίδια δόση με των ενηλίκων) επί του παρόντος συνιστάται μία δόση και
αν απαιτηθεί δεύτερη δόση θα εκδοθεί νέα εγκύκλιος. Το μεσοδιάστημα μεταξύ
πρώτης και δεύτερης δόσης είναι 3 εβδομάδες τουλάχιστον.
• Σημειώνεται ότι ο εμβολιασμός έναντι του ιου Η1Ν1 δεν επηρεάζει το υπόλοιπο
εμβολιαστικό σχήμα εκτός από τα εμβόλια που περιέχουν ζώντες εξασθενημένους
ιούς ή μικρόβια (ιλαράς – ερυθράς – παρωτίτιδας (ΜΜR) ανεμευλογιάς και BCG.
Για τα ανωτέρω ανεφερθέντα εμβόλια να τηρείται μεσοδιάστημα 4 εβδομάδων από το
εμβόλιο της νέας γρίπης Η1Ν1.
• Τα υγιή παιδιά εμβολιάζονται στα κατά τόπους λειτουργούντα εμβολιαστικά κέντρα
των Κέντρων Υγείας, του ΙΚΑ, των Νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων, και των Δήμων.
• Τα παιδιά που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες θα συνεχίσουν να εμβολιάζονται είτε στα
νοσοκομεία που παρακολουθούνται, είτε στα ανωτέρω αναφερθέντα εμβολιαστικά
κέντρα.

Ε. ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΙΚΟ ΣΧΗΜΑ ΣΕ ΟΜΑΔΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ /
ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ

Τα άτομα με ανοσοκαταστολή είναι ομάδα υψηλού κινδύνου για σοβαρή νόσο και επιπλοκές
από την γρίπη. Συνιστάται ο άμεσος εμβολιασμός τους και εξαιτίας της εισόδου της χώρας
στο πανδημικό κύμα της νέας γρίπης Α (Η1Ν1). Επίσης συστήνεται ο εθελοντικός
εμβολιασμός των μελών της οικογενείας των ασθενών αυτών για αυξημένη προστασία.
Ακολουθούν αναλυτικές οδηγίες ανά κατηγορία ειδικού πληθυσμού. Την τελική εκτίμηση για
την αναγκαιότητα του εμβολιασμού έχει ο θεράπων ιατρός του ατόμου που ανήκει σε ειδική
ομάδα υψηλού κινδύνου.

1. ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ
• Συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός των μεταμοσχευθέντων ατόμων με 1 δόση του
εμβολίου για το χρονικό διάστημα μεταξύ 3-6 μηνών από την μεταμόσχευση και 2
δόσεων εάν το χρονικό διάστημα από την μεταμόσχευση είναι μεγαλύτερο των 6
μηνών.
• Εάν είναι εφικτό ο εμβολιασμός τους να προηγείται περισσότερο από 14 ημέρες της
μεταμοσχεύσης.

2. ΚΑΚΟΗΘΕΙΕΣ-ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
• Συνιστάται ο εμβολιασμός τους με 2 δόσεις του εμβολίου ενδιαμέσως των κύκλων
χημειοθεραπείας (μεσοδιάστημα 10-14 ημέρες προ και μετά). Υπενθυμίζεται ο
αυξημένος κίνδυνος από την γρίπη σε ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες και
λεμφώματα σε σχέση με ασθενείς με κακοήθειες συμπαγών όγκων.
• Εάν είναι εφικτό ο εμβολιασμός τους να προηγείται περισσότερο από 14 ημέρες της
ενάρξεως χημειοθεραπείας

.
3. ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ / ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ
• Συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός τους με 2 δόσεις του εμβολίου.

4. ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
• Συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός ατόμων με σταθερή νόσο που δεν λαμβάνουν
ανοσοκαταστολή με 1 δόση του εμβολίου με την σύμφωνο γνώμη του θεράποντος
ιατρού.
• 2 δόσεις του εμβολίου συστήνονται σε ασθενείς σε χρόνια θεραπεία με κορτικοστεροειδή, άλλα ανοσοκατασταλτικά, θεραπεία με βιολογικούς παράγοντες ή
συνδυασμό θεραπειών.

5. ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ – ΝΕΥΡΟΜΥΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
Σκλήρυνση κατά πλάκας
• Συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός σε ασθενείς με σταθερή νόσο με την σύμφωνη
γνώμη του θεράποντος ιατρού με 1 δόση του εμβολίου ανεξαρτήτως θεραπείας με
Glatiramer acetate, Interferon beta-1a, Interferon beta-1b ή natalizumab.
• Εάν είναι εφικτό ο εμβολιασμός τους να προηγείται περισσότερο από 14 ημέρες από
της ενάρξεως θεραπείας.
• Δεν συνιστάται ο εμβολιασμός σε ενεργό έξαρση νόσου έως την σταθεροποίηση και
βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου.
Μυασθένεια / Άλλα νευρομυικά νοσήματα
• Συστήνεται ο εμβολιασμός με την σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού. με 1 δόση
εκτός εάν ο ασθενής λαμβάνει ανοσοκαταστολή οπότε προτείνονται 2 δόσεις.

6. ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΟΛΗ (ΗIV ΕΙΤΕ ΛΟΓΩ ΛΗΨΕΩΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ)
• Συνιστάται ο άμεσος εμβολιασμός των ασθενών με 2 δόσεις του εμβολίου.
• Εάν οι ασθενείς λαμβάνουν μηναία σχήματα με ώσεις κορτικοστεροειδών ή άλλων
ανοσοκατασταλτικών σχημάτων (π.χ. 1 γραμμάριο νατριοηλεκτρικής
μεθυλπρεδνιζολόνης Χ 3-5 ημέρες) συστήνεται ο εμβολιασμός με 2 δόσεις του
εμβολίου με έναρξη περίπου 3-4 εβδομάδες από της τελευταίας δόσεως.

7. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
• Συστήνεται ο άμεσος εμβολιασμός τους με 2 δόσεις του εμβολίου.
• Εάν είναι εφικτό ο εμβολιασμός τους να προηγείται περισσότερο από 14 ημέρες από
της ενάρξεως θεραπείας

Οι οδηγίες αυτές διαμορφώθηκαν λαμβάνοντας υπόψη τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) και άλλων διεθνών οργανισμών και αφορούν την παρούσα κατάσταση.

Σε περίπτωση που τα επιδημιολογικά, κλινικο-εργαστηριακά και επιστημονικά δεδομένα για τη νόσο αυτή μεταβληθούν, θα ακολουθήσουν ανάλογα διαμορφωμένες οδηγίες.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΥΞΗΜΕΝΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ;
Σε χώρους μαζικής συνάθροισης κοινού όπως συναυλίες, θεατρικές και κινηματογραφικές παραστάσεις, δεξιώσεις γάμων, συνέδρια, διάφορες εκδηλώσεις κλπ παρατηρούνται προσωπικές επαφές (εναγκαλισμός, χειραψία, φίλημα) και μπορεί να υπάρξει αυξημένος κίνδυνος μετάδοσης του νέου ιού Α(Η1Ν1), όπως ακριβώς και της εποχικής γρίπης.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΗΡΕΙΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ

• Η απόφαση για τη διεξαγωγή μαζικών εκδηλώσεων (συναυλίες, παραστάσεις κλπ) ΠΡΕΠΕΙ να λαμβάνεται σε συνάρτηση με την δραστηριότητα της γρίπης στην τοπική κοινότητα.
• Άτομα με συμπτώματα όμοια της νέας γρίπης Α(Η1Ν1) (δηλαδή πυρετό, βήχα ή πονόλαιμο) συνιστάται να μένουν στην οικία τους για 7 ημέρες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων ή τουλάχιστον 24 ώρες αφότου τα συμπτώματα έχουν παρέλθει.
• Τα άτομα που βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο επιπλοκής από τον ιό της νέας γρίπης Α(H1N1) (για παράδειγμα, άτομα με χρόνιες παθήσεις, παιδιά κάτω των 5 ετών, άτομα 65 ετών και άνω, και έγκυες γυναίκες) ΠΡΕΠΕΙ να λάβουν σοβαρά υπόψη τους κινδύνους που ενέχει η συμμετοχή τους σε μαζικές συναθροίσεις σε περιοχές που υπάρχει συνεχής μετάδοση του ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο.
• Όλοι οι παρευρισκόμενοι (εργαζόμενοι και μη) που παρίστανται σε χώρους συνάθροισης κοινού πρέπει συνεχώς να έχουν υπόψη τους κανόνες ατομικής υγιεινής
• Σε περίπτωση που θεατής εμφανίζει συμπτωματολογία γρίπης, συνιστάται να τηρεί τα μέτρα ατομικής υγιεινής και εάν δεν αισθάνεται καλά να αναζητεί ιατρική βοήθεια και να του προσφέρεται μάσκα.
• ∆εν συνιστάται κάτι διαφορετικό για κοινές καθημερινές δραστηριότητες όπως ταμεία, έλεγχος εισιτηρίων, ταξιθεσία.
• Κάποια πρόσθετα μέτρα μπορούν να ληφθούν για τη μείωση του κινδύνου από τη νέα γρίπη Α(H1N1). Η σκοπιμότητα της εφαρμογής τους μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το είδος και τον χώρο διεξαγωγής της εκάστοτε εκδήλωσης.
• Τοποθέτηση εγκαταστάσεων τρεχούμενου νερού και σαπουνιού σε διάφορα σημεία του χώρου που διεξάγεται μια εκδήλωση και ταυτόχρονη παροχή αντισηπτικού χεριών και καθαρών χαρτομάντιλων.
• Παροχή on-site ιατρικής αξιολόγησης και μέριμνας για τα άτομα με συμπτώματα όμοια της νέας γρίπης.

Είναι πολύ σημαντικό οι εργαζόμενοι σε χώρους συνάθροισης κοινού να εφαρμόσουν σχολαστικά τις οδηγίες αυτές με σκοπό:

• την αποτροπή μετάδοσης της λοίμωξης στο προσωπικό και σε άλλα άτομα στην εκδήλωση
• την ΑΜΕΣΗ ενημέρωση του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. (τηλ. 210 5212054 και 210 5222339) σε περίπτωση που υπάρχει υποψία κρούσματος

Γραφείο Ενημέρωσης Νοσημάτων, τηλ. 210-5212000, www.keelpno.gr

Για να δείτε αναλυτικά τις οδηγίες για τους χώρους συνάθροισης κοινού πατήστε:

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΩΡΟΥΣ ΣΥΝΑΘΡΟΙΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ [ΙΟΥΛΙΟΣ 2009]

Οι άνθρωποι μολύνονται με τον ιό με τον ίδιο τρόπο όπως και στην εποχική γρίπη.

Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων από ασθενή που βήχει ή φτερνίζεται. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και έμμεσα, όταν τα μολυσμένα σταγονίδια που προέρχονται από ασθενή εγκαθίστανται στα χέρια του ή σε άλλες επιφάνειες που μπορεί στη συνέχεια να μεταδώσουν τον ιό σε ανθρώπους που τις ακουμπούν και, στη συνέχεια, ακουμπούν τη μύτη ή το στόμα τους.

• Αποφεύγετε στενές επαφές με άτομα που έχουν ασθενήσει.
• Εάν αρρωστήσετε, κρατήστε απόσταση από τους άλλους για να μην τους μεταδώσετε τη νόσο.
• Μην πηγαίνετε στη δουλειά ή στο σχολείο εάν αρρωστήσετε, αλλά μείνετε στο σπίτι σας για να μην μεταδώσετε την ασθένεια και στους άλλους.
• Καλύψτε το στόμα και τη μύτη σας με μαντήλι όταν βήχετε ή φτερνίζεστε.
  Πετάξτε το μαντήλι στα σκουπίδια μετά τη χρήση του. Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύετε και τους άλλους.
• Το συχνό πλύσιμο χεριών θα σας προστατέψει από τα μικρόβια.
  Πλύνετε τα χέρια σας συχνά, ειδικά μετά το βήχα ή το φτέρνισμα. Τα καθαριστικά χεριών που περιέχουν αλκοόλ είναι επίσης αποτελεσματικά. Αποφύγετε να ακουμπάτε τα μάτια σας, τη μύτη ή το στόμα σας, γιατί με αυτόν τον τρόπο εξαπλώνεται η μόλυνση.

Πώς μεταδίδεται η γρίπη;

Η γρίπη μεταδίδεται από το ένα άτομο στο άλλο όταν ένας ασθενής βήχει, φταρνίζεται ή μιλά και διασπείρει τους ιούς στον αέρα με τη μορφή πολύ μικρών και αόρατων σταγόνων.

Παράγοντες όπως ο ψυχρός καιρός και ο συγχρωτισμός (η συγκέντρωση πολλών ατόμων σε κλειστούς χώρους) αυξάνουν τη μετάδοση της γρίπης. Σε χώρες με εύκρατο κλίμα όπως η δική μας, η γρίπη εμφανίζεται συνήθως τους μήνες από Νοέμβριο έως Μάρτιο, ενώ στις τροπικές χώρες η γρίπη συμβαίνει όλο το χρόνο.

Επίσης, οι ιοί της γρίπης ζουν περισσότερο στην ξηρή ατμόσφαιρα των κλειστών χώρων και αυτό πιθανότατα αποτελεί μια επιπλέον εξήγηση για την εμφάνιση των περισσότερων κρουσμάτων γρίπης κατά την διάρκεια του χειμώνα.

Για πόσες ημέρες ένα άτομο που έχει γρίπη μπορεί να την μεταδώσει σε άλλους;

Εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς. Οι ενήλικες μπορεί να μεταδώσουν τη νόσο μία ημέρα πριν αρρωστήσουν έως 3-7 ημέρες από τη στιγμή που θα εκδηλώσουν τα συμπτώματα. Τα παιδιά μπορεί να μεταδίδουν για περισσότερο από μία εβδομάδα.

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που πρέπει να με ανησυχήσουν;

Υπάρχουν κάποια συμπτώματα που όταν εμφανιστούν θα πρέπει άμεσα να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας. Αυτά τα συμπτώματα όσον αφορά τα παιδιά είναι: υψηλός και παρατεινόμενος πυρετός, γρήγορη αναπνοή ή δυσκολία στην αναπνοή, κυάνωση, άρνηση για λήψη υγρών ή τροφής, μειωμένη δραστηριότητα, υπνηλία, διέγερση ή σπασμοί. Επίσης η επανεμφάνιση του πυρετού ή η επιδείνωση του βήχα ύστερα από την βελτίωση των συμπτωμάτων της γρίπης καθώς και η επιδείνωση υποκείμενου χρόνιου νοσήματος, όπως καρδιολογικού ή αναπνευστικού νοσήματος, διαβήτη κλπ. Όσον αφορά τους ενήλικες τα συμπτώματα για τα οποία θα πρέπει άμεσα να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας είναι: υψηλός και παρατεινόμενος πυρετός, δύσπνοια, πόνος ή αίσθημα πίεσης στο στήθος, λιποθυμικά επεισόδια, σύγχυση, πολλοί ή παρατεινόμενοι έμετοι. Εάν πάσχετε από κάποιο χρόνιο νόσημα, καλό είναι να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας αμέσως μόλις εμφανίσετε συμπτώματα γρίπης, επειδή έχετε περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσετε επιπλοκές.

Ποια είναι τα συμπτώματα της γρίπης;

Τα συμπτώματα της γρίπης συνήθως ξεκινούν απότομα και περιλαμβάνουν ψηλό πυρετό, καταρροή, πονόλαιμο, ξηρό βήχα, πόνους των μυών, πονοκέφαλο, έντονη κόπωση. Τα παιδιά μπορεί να παρουσιάζουν συμπτώματα από το γαστρεντερικό, όπως ναυτία, εμέτους, διάρροια, ενώ στους ενήλικες τα συμπτώματα αυτά είναι σπάνια.

Συνήθως τα συμπτώματα αρχίζουν 1-3 ημέρες μετά την προσβολή από τον ιό και διαρκούν 2-7 ημέρες, ο βήχας όμως μπορεί να επιμένει για αρκετό χρονικό διάστημα.

Σε τι διαφέρει η γρίπη από το κοινό κρυολόγημα;

Το κοινό κρυολόγημα προκαλείται από μία πληθώρα ιών που είναι διαφορετικοί από τους ιούς της γρίπης. Επίσης τα συμπτώματα συνήθως είναι λιγότερο βαριά και περιορίζονται στο ανώτερο αναπνευστικό (καταρροή, φτάρνισμα, πονόλαιμος), διαρκούν λιγότερο, ενώ σπάνια συμβαίνουν επιπλοκές. Αντίθετα, η γρίπη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσηση και επιπλοκές που καμιά φορά μπορεί να είναι θανατηφόρες για κάποια άτομα, π.χ. άτομα με χρόνια νοσήματα.

Πώς μπορώ να ξεχωρίσω αν έχω γρίπη ή κοινό κρυολόγημα;

Πολλές φορές ένα σοβαρό κρυολόγημα και μια μέτριας βαρύτητας γρίπη μπορεί να εμφανίζονται με την ίδια περίπου κλινική εικόνα. Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται οι "κλασικές" διαφορές μεταξύ του κοινού κρυολογήματος και της γρίπης - παρότι τα συμπτώματα αυτά δεν εμφανίζονται πάντα.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της γρίπης;

Μερικές από τις επιπλοκές είναι η πνευμονία από μικρόβια, κυρίως από πνευμονιόκκοκο, η αφυδάτωση, οι κρίσεις άσθματος στα άτομα που πάσχουν από βρογχικό άσθμα, η παρόξυνση της χρόνιας βρογχίτιδας, η επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας ή του διαβήτη. Τα παιδιά μπορεί, επίσης, να παρουσιάσουν ιγμορίτιδα και ωτίτιδα.

Μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν επιπλοκές έχουν οι ηλικιωμένοι και τα άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση της γρίπης;

Συνήθως οι γιατροί θέτουν τη διάγνωση με βάση τα συμπτώματα. Πάντως είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε τη γρίπη από άλλες ιώσεις τού αναπνευστικού και μόνο με ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να γίνει ακριβής διάγνωση. Οι εξετάσεις αυτές είναι η απομόνωση και καλλιέργεια του ιού στις ρινοφαρυγγικές εκκρίσεις ή ο έλεγχος για αντισώματα κατά του ιού στο αίμα. Κατά κανόνα, όμως, τέτοιες εξετάσεις δεν έχει νόημα να γίνονται επειδή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη γρίπη.

Πώς μπορώ να ξέρω ότι έχω πάθει γρίπη;

Μπορεί να έχετε γρίπη όταν παρουσιάσετε ξαφνικά πυρετό, συμπτώματα από το αναπνευστικό (καταρροή, βήχα), έντονους μυϊκούς πόνους και αυτό συμβαίνει τους χειμερινούς μήνες, κυρίως από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο. Βέβαια μπορεί να πάθετε γρίπη οποιαδήποτε άλλη εποχή του χρόνου, είναι όμως σπάνιο.

Πώς θεραπεύεται η γρίπη;

Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ιώσεις, έτσι και η γρίπη "θα κάνει τον κύκλο της". Αυτό που χρειάζεται είναι ξεκούραση, πολλά υγρά, αποφυγή του καπνίσματος, λήψη αντιπυρετικών για την αντιμετώπιση του πυρετού και παυσίπονων για την αντιμετώπιση του πόνου των μυών. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία θέση στην θεραπεία της γρίπης που δεν έχει παρουσιάσει επιπλοκές, λόγω του ότι η γρίπη οφείλεται σε ιό και τα αντιβιοτικά δεν καταπολεμούν του ιούς.

Μην δίνετε ασπιρίνη σε παιδιά και εφήβους, ιδίως όταν έχουν πυρετό, αν δεν συμβουλευθείτε πρώτα γιατρό. Στα άτομα αυτής της ηλικίας που έχουν αρρωστήσει με γρίπη η ασπιρίνη μπορεί, σπάνια βέβαια, να προκαλέσει ένα σοβαρό νόσημα που λέγεται σύνδρομο Reye.

Μπορούν τα αντιϊκά φάρμακα να θεραπεύσουν την γρίπη;

Όχι ακριβώς. Τα φάρμακα αυτά μπορούν να μειώσουν την διάρκειά της νόσου όταν αρχίσουμε να τα παίρνουμε τις πρώτες δύο ημέρες από την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Τέτοια φάρμακα είναι η αμανταδίνη, η ριμανταδίνη η ζαναμιβίρη και η οσελταμιβίρη.

Δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς ότι τα φάρμακα αυτά είναι αποτελεσματικά στις περιπτώσεις βαριάς νόσησης που συνοδεύεται από επιπλοκές ούτε ότι μπορούν να μειώσουν την συχνότητα των επιπλοκών.

Τα φάρμακα αυτά, όπως και όλα τα φάρμακα, έχουν παρενέργειες και δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς τη συνταγή γιατρού. Αυτά τα φάρμακα μπορεί να είναι αποτελεσματικά για τους ιούς της γρίπης, όχι όμως για άλλους ιούς του αναπνευστικού ή για μικρόβια που μπορούν να προκαλέσουν τα ίδια συμπτώματα με αυτά της γρίπης. Επίσης δεν μπορούν να θεραπεύσουν μικροβιακές λοιμώξεις που μπορεί να συμβούν σαν επιπλοκές της γρίπης.

Πώς μπορώ να προστατευθώ από τη γρίπη; Τι πρέπει να κάνω εάν αρρωστήσω;

Μέχρι σήμερα ο κύριος τρόπος για να προστατευθεί κανείς από τη γρίπη είναι ο εμβολιασμός. Σε μερικές περιπτώσεις, κυρίως σε επιδημίες, μπορούν να δοθούν για πρόληψη τα αντιϊκά φάρμακα που προαναφέρθηκαν. Πάντως, κανένα φάρμακο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον εμβολιασμό, που είναι το κύριο μέτρο πρόληψης για την γρίπη. Η τήρηση επίσης βασικών κανόνων υγιεινής είναι ένας αρκετά αποτελεσματικός τρόπος για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους γύρω μας, τόσο από την γρίπη, όσο και από άλλες ιώσεις του αναπνευστικού.

Για το λόγο αυτό:

• Αποφύγετε στενή επαφή με άλλα άτομα. Αποφύγετε να έρχεστε σε επαφή με άτομα που είναι άρρωστα. Κρατήστε απόσταση από τους άλλους όταν είστε εσείς άρρωστοι για να τους προφυλάξετε και να μην αρρωστήσουν.
• Μείνετε στο σπίτι σας όταν είστε άρρωστοι. Όταν είστε άρρωστοι αποφύγετε, εφ΄ όσον βέβαια αυτό είναι δυνατόν, να πηγαίνετε στη δουλειά σας, στο σχολείο, σε συναθροίσεις οικογενειακές ή κοινωνικές, σε πολυσύχναστα μέρη και να κυκλοφορείτε με μέσα μαζικής μεταφοράς. Με αυτό τον τρόπο θα βοηθήσετε να μην αρρωστήσουν και άλλοι άνθρωποι.
• Καλύψτε το στόμα σας και τη μύτη σας. Καλύψτε με χαρτομάντηλο το στόμα και τη μύτη σας όταν βήχετε ή φταρνίζεστε. Με αυτό τον τρόπο προστατεύετε αυτούς που είναι γύρω σας και μειώνεται σημαντικά η πιθανότητα να αρρωστήσουν και αυτοί.
• Πλένετε συχνά τα χέρια σας. Το συχνό πλύσιμο των χεριών μειώνει σημαντικά την διασπορά των ιών. Με αυτό τον τρόπο προστατεύετε τον εαυτό σας και τους γύρω σας.
• Αποφύγετε να πιάνετε τα μάτια σας, τη μύτη σας ή το στόμα σας. Οι ιοί της γρίπης συχνά μεταδίδονται όταν κάποιος αγγίζει αντικείμενα και επιφάνειες που έχουν μολυνθεί και στη συνέχεια πιάνει τα μάτια του, τη μύτη ή το στόμα του. Για τον λόγο αυτό μην πιάνετε τα μάτια τη μύτη και το στόμα σας εάν δεν έχετε πλύνει πρώτα τα χέρια σας.
  

Ποια άτομα πρέπει να εμβολιάζονται;

Ανάλογα με τα επιδημιολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της, η κάθε χώρα ορίζει τις κατηγορίες των ατόμων που πρέπει να εμβολιάζονται. Για την Ελλάδα, πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Υγείας και Πρόνοιας (2003) και της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών (3/12/2003), ορίζει ότι πρέπει να εμβολιάζονται οι παρακάτω:

1. Aτομα ηλικίας 65 ετών και άνω.
2. Οι πάσχοντες από χρόνια νοσήματα του αναπνευστικού και του καρδιοαγγειακού συστήματος.
3. Οι πάσχοντες από μεταβολικά νοσήματα, συμπεριλαμβανομένου και του σακχαρώδη διαβήτη, από νεφρική ανεπάρκεια και από αιμοσφαιρινοπάθειες.
4. Οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων και των πασχόντων από το σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (AIDS).
5. Κατ΄ επέκταση, υψηλή προτεραιότητα για εμβολιαμό έχουν και όσοι έρχονται σε συχνή/καθημερινή επαφή με τις προαναφερθείσες κατηγορίες ατόμων (π.χ. συγγενείς τους) καθώς και όσοι προσφέρουν συνεχώς ή περιστασιακά υπηρεσίες σ΄ αυτά τα άτομα. Ειδικότερα, είναι απαραίτητο να εμβολιάζονται γιατροί και επαγγελματίες υγείας με στόχο την προστασία των ασθενών τους.
6. Επίσης, υψηλή προτεραιότητα για εμβολιαμό έχουν ορισμένες κατηγορίες ατόμων του στρατού, οργανισμών κοινής ωφέλειας, σωμάτων ασφαλείας, με το δεδομένο ότι ενδεχόμενη προσβολή μεγάλου αριθμού υπαλλήλων θα διατάρασσε σοβαρά τη λειτουργία αυτών των υπηρεσιών.
7. Τέλος, θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στον εμβολιασμό των ατόμων που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και διαμένουν σε συνθήκες ομαδικής διαβίωσης.

Πότε πρέπει να γίνεται ο εμβολιασμός;

Ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται στο διάστημα από αρχές Οκτωβρίου έως μέσα Νοεμβρίου κάθε χρόνο.
Την περίοδο αυτή έχουν συνήθως κυκλοφορήσει τα "καινούρια" εμβόλια, δηλαδή αυτά που έχουν παρασκευασθεί για τη συγκεκριμένη χρονιά.

Χρειάζονται περίπου 2 εβδομάδες από τον εμβολιασμό ώστε ο οργανισμός να δημιουργήσει προστατευτικά αντισώματα για τη γρίπη.

Παρόλο που ο καλύτερος χρόνος για εμβολιασμό είναι η περίοδος Οκτώβριος-Νοέμβριος, μπορεί κάποιος να εμβολιαστεί και αργότερα εάν για κάποιο λόγο δεν εμβολιάστηκε έγκαιρα και ανήκει στις ευπαθείς ομάδες.

Πρέπει να γίνεται επαναληπτική δόση εμβολίου κατά την διάρκεια μιας περιόδου;

Όχι. Στους ενήλικες αρκεί να γίνεται μόνο μία δόση εμβολίου κάθε χρόνο. Μελέτες έχουν δείξει ότι επαναληπτική δόση του εμβολίου γρίπης δεν προσφέρει στην βελτίωση της ανοσίας.

Στα παιδιά ηλικίας μικρότερης από 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά κατά της γρίπης πρέπει να γίνονται δύο δόσεις εμβολίου σε διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα η μία από την άλλη.

Μπορεί το εμβόλιο να προκαλέσει γρίπη;

Όχι. Το εμβόλιο περιέχει νεκρούς ιούς γρίπης ή τμήματα του ιού και για τον λόγο αυτό δεν προκαλεί νόσο.

Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο της γρίπης;

Όταν οι ιοί της γρίπης που περιλαμβάνει το εμβόλιο είναι παρόμοιοι με τους ιούς που κυκλοφορούν τη συγκεκριμένη περίοδο, είναι πολύ αποτελεσματικό. Από μελέτες που έχουν γίνει, έχει δειχθεί ότι προστατεύεται από τη νόσο το 70%-90% των ατόμων που εμβολιάζονται. Στους ηλικιωμένους και σε αυτούς που πάσχουν από σοβαρά χρόνια νοσήματα το εμβόλιο συχνά είναι λιγότερο αποτελεσματικό, αλλά ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις μειώνει τις εισαγωγές στο νοσοκομείο και τους θανάτους από επιπλοκές.

Είναι δυνατόν, βέβαια, ένα άτομο που έχει κάνει το εμβόλιο της γρίπης να αρρωστήσει από κάποιον άλλο ιό που προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης. Το εμβόλιο της γρίπης προστατεύει μόνο από τους ιούς της γρίπης.

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλιο κάθε χρόνο;

Οι ιοί της γρίπης αλλάζουν συνεχώς. Γενικά, σε κάθε περίοδο γρίπης κυκλοφορούν στελέχη του ιού που έχουν μικρές διαφορές από αυτά της προηγούμενης περιόδου. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που ονομάζεται "αντιγονική εκτροπή". Για το λόγο αυτό η σύνθεση του εμβολίου αλλάζει κάθε χρόνο.

Ακόμη και στην περίπτωση που η σύνθεση του εμβολίου είναι η ίδια με αυτή της προηγούμενης περιόδου, ο εμβολιασμός πρέπει να επαναλαμβάνεται γιατί η ανοσία που αφήνει το εμβόλιο εξασθενεί μετά από 6 μήνες περίπου, επομένως δεν υπάρχει προστασία εναντίον της γρίπης την επόμενη περίοδο.

Πώς καθορίζεται η σύσταση του εμβολίου κάθε χρόνο;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συλλέγει πληροφορίες για τα στελέχη του ιού της γρίπης που κυκλοφορούν κάθε χρόνο σε όλον τον κόσμο μέσω ειδικού δικτύου εργαστηρίων που έχει δημιουργήσει (πάνω από 110 εργαστήρια σε περισσότερες από 80 χώρες). Στο δίκτυο αυτό συμμετέχει και η Ελλάδα με δύο εργαστηριακά Κέντρα Αναφοράς: το Κέντρο Αναφοράς Γρίπης Νότιας Ελλάδας (Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ) και το Κέντρο Αναφοράς Γρίπης Βόρειας Ελλάδας (Β΄ Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης).

Μέ βάση τις πληροφορίες που συλλέγονται από το δίκτυο, το Φεβρουάριο κάθε χρόνου (για το βόρειο ημισφαίριο) ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει προς τις φαρμακοβιομηχανίες τη σύνθεση του εμβολίου της επόμενης χρονιάς.

Γνωρίζουμε τι γίνεται με τη γρίπη στην Ελλάδα κάθε χρόνο;

Βεβαίως. Η δραστηριότητα της γρίπης παρακολουθείται μέσα από τα συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης που λειτουργούν στη χώρα μας.

Συγκεκριμένα υπάρχουν δύο "Δίκτυα παρατηρητών νοσηρότητας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας", τα οποία συντονίζονται από το Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης του ΚΕΕΛ. Στο πρώτο δίκτυο συμμετέχουν περίπου 150 ιδιώτες γιατροί και στο δεύτερο περίπου 50 γιατροί του ΙΚΑ από διάφορες περιοχές της χώρας. Mέσω αυτών καταγράφεται "δειγματοληπτικά" η εξέλιξη της συχνότητας ορισμένων νοσημάτων με βάση κλινικές διαγνώσεις. Σε αυτά περιλαμβάνεται και η γρίπη ή καλύτερα οι κλινικές εκδηλώσεις που είναι συμβατές με γρίπη ή "γριπώδης συνδρομή". Η καταγραφή αυτή γίνεται ανά εβδομάδα και αποτελεί το κλινικό σκέλος της επιτήρησης της γρίπης.

Συγχρόνως από τους γιατρούς του δικτύου του ΙΚΑ γίνεται ανά εβδομάδα λήψη σταθερού αριθμού ρινοφαρυγγικών επιχρισμάτων ή φαρυγγικών εκπλυμάτων από ασθενείς με γριπώδη συνδρομή, τα οποία αποστέλλονται στα δύο Κέντρα Αναφοράς Γρίπης της χώρας. Τα Κέντρα Αναφοράς Γρίπης είναι για την Νότια Ελλάδα το Ινστιτούτο Pasteur στην Αθήνα και για τη Βόρεια Ελλάδα το Β΄ Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και συμμετέχουν βέβαια και αυτά στο δίκτυο επιτήρησης της γρίπης. Η λήψη και η αποστολή εργαστηριακών δειγμάτων στα Κέντρα Αναφοράς αποτελεί το εργαστηριακό σκέλος της επιτήρησης και έχει σαν στόχο την ανίχνευση και ταυτοποίηση των στελεχών του ιού της γρίπης που κυκλοφορούν κάθε χρόνο στη χώρα μας.

Τι είναι επιδημία γρίπης;

Κάθε χρόνο έχουμε τις αναμενόμενες "εποχιακές εξάρσεις" της γρίπης που συνήθως συμβαίνουν μεταξύ Δεκεμβρίου και Μαρτίου, και μπορεί να προσβάλουν 5-20% του πληθυσμού.

Επιδημία έχουμε όταν τα κρούσματα της γρίπης σε μία συγκεκριμένη περιοχή ή σε κάποια χώρα είναι σαφώς περισσότερα από αυτά που συνήθως συμβαίνουν κάθε χρόνο.

Τι είναι πανδημία;

Η πανδημία είναι μια παγκόσμια επιδημία από ένα νέο στέλεχος ιού γρίπης. Το νέο αυτό στέλεχος χαρακτηρίζεται από μεγάλες αλλαγές στις αντιγονικές πρωτεΐνες που βρίσκονται στην επιφάνεια του ιού. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται "αντιγονική μεταβολή". Επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν ανοσία στο νέο αυτό στέλεχος μπορεί να νοσήσουν πάρα πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο. Μόνο ο ιός Α της γρίπης προκαλεί πανδημίες.

Πότε θα συμβεί η επόμενη πανδημία;

Δεν γνωρίζουμε. Η επιστήμη δεν διαθέτει τα μέσα να προβλέψει πότε θα συμβεί πανδημία γρίπης.
Παλαιότερα είχαν διατυπωθεί θεωρίες ότι οι πανδημίες συμβαίνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα αλλά αυτό δεν είναι σήμερα αποδεκτό.

Τα τελευταία 10-15 χρόνια εμφανίστηκαν νέα στελέχη του ιού της γρίπης που προσέβαλαν μικρό μόνο αριθμό ατόμων χωρίς να προκαλέσουν πανδημία. Για να γίνει πανδημία δεν αρκεί να εμφανιστεί νέο στέλεχος του ιού αλλά απαιτούνται και άλλοι παράγοντες, όπως η ικανότητα του στελέχους αυτού να μεταδίδεται από άτομο σε άτομο.

Τον 20ο αιώνα έγιναν 3 σοβαρές πανδημίες: το 1918 (Ισπανική γρίπη), το 1957 (Ασιατική γρίπη) και το 1968 (γρίπη του Χονγκ-Κονγκ).

Μπορεί η επόμενη πανδημία να συμβεί αυτόν το χειμώνα;

Αυτό δεν το γνωρίζουμε. Ωστόσο, μία πανδημία μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε εποχή.

Τι κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε το ενδεχόμενο μιας νέας πανδημίας γρίπης;

Λαμβάνονται μέτρα τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στο επίπεδο της χώρας μας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μαζί με τα επιδημιολογικά κέντρα όλων των χωρών και το δίκτυο των εργαστηρίων που συμμετέχουν στην εργαστηριακή επιτήρηση (πάνω από 110 σε περισσότερες από 80 χώρες) βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνηση για την αναγνώριση και ταυτοποίηση τυχόν νέου στελέχους ιού της γρίπης που ενδεχομένως να σημάνει την έναρξη πανδημίας.

Επίσης, έχει πάρει πρωτοβουλίες για τη δημιουργία των υποδομών που θα επιτρέψουν την ταχεία παρασκευή εμβολίων από τις φαρμακοβιομηχανίες μόλις απομονωθεί το νέο αυτό στέλεχος.

Τέλος, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζονται σχέδια ετοιμότητας και δράσεων που θα τεθούν σε εφαρμογή εφόσον υπάρξουν ενδείξεις ότι ξεκινά μια πανδημία. Στις διαδικασίες επεξεργασίας των σχεδίων αυτών συμμετέχει και η Ελλάδα.

Ο νέος ιός της γρίπης Α(Η1Ν1) απομονώθηκε για πρώτη φορά πρόσφατα, είναι ένας νέος υπότυπος του ιού της γρίπης που προσβάλει και τους ανθρώπους. Περιέχει γονίδια από ιό της γρίπης των χοίρων, των πτηνών και των ανθρώπων σε ένα συνδυασμό που δεν είχε εμφανιστεί έως τώρα. Ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και η βαρύτητα της νόσου εμφανίζεται μέτρια.

Τα συμπτώματα της νόσου από το νέο ιό της γρίπης Α(Η1Ν1) στον άνθρωπο είναι παρόμοια με της εποχικής γρίπης: αιφνίδια έναρξη πυρετού και συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (βήχας, καταρροή, πονόλαιμος, μυαλγία, κεφαλαλγία), ενώ μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ρίγη, αίσθημα κόπωσης, διάρροια και έμετοι.

Οι άνθρωποι προσβάλλονται από το νέο ιό Α(Η1Ν1) με τον ίδιο τρόπο όπως στην εποχική γρίπη. Μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων από ασθενή που βήχει ή φτερνίζεται. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί και έμμεσα στον άνθρωπο, με την επαφή με τα χέρια ή άλλες επιφάνειες που έχουν μολυνθεί από σταγονίδια ασθενή και ακουμπούν στη συνέχεια τη μύτη ή το στόμα. ∆εν υπάρχει εμβόλιο που να προστατεύει τους ανθρώπους από το νέο ιό γρίπης Α(Η1Ν1).

Ο νέος ιός γρίπης Α(Η1Ν1) δεν μεταδίδεται με την κατανάλωση καλά μαγειρεμένου χοιρινού κρέατος ή παραγόντων του. Μέχρι σήμερα δεν έχει απομονωθεί ο νέος ιός σε ζώα και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι βρίσκεται στην αλυσίδα παραγωγής χοιρινού κρέατος.

Η γρίπη είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα υγείας στις αναπτυγμένες χώρες.

Αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου, με περισσότερους από 1.000 ανά εκατομμύριο πληθυσμού ιδιαίτερα σε άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, αυξάνει δε τη συχνότητα εισαγωγών στο νοσοκομείο και τις ημέρες απουσίας από την εργασία. Αρχικά περιγράφηκε από τον Ιπποκράτη το 412 π.X. και η πρώτη πανδημία νόσου που έμοιαζε με γρίπη, περιγράφηκε το 1580. Έκτοτε έχουν αναφερθεί 31 πανδημίες γρίπης, από τις οποίες οι τρεις έχουν σημειωθεί τον 20ο αιώνα και συγκεκριμένα το 1918, το 1957 και το 1968. Ακόμη και σήμερα η νόσος προσβάλλει μεγάλες ομάδες του πληθυσμού κάθε χρόνο.

Χαρακτηριστικά του ιού της γρίπης

Υπάρχουν 3 αντιγονικοί τύποι του ιού της γρίπης ο Α, ο Β και ο C. Υπoδόχο των ιών τύπου Α της γρίπης –εκτός από τον άνθρωπο που είναι το κύριο υποδόχο για τους υπότυπους που τον προσβάλλουν– είναι διάφορα είδη ζώων, μεταξύ των οποίων τα άγρια πτηνά, οι χοίροι, οι πάπιες, τα κοτόπουλα, οι γαλοπούλες, τα άλογα, οι φάλαινες και οι φώκιες. Τα άγρια πτηνά συνήθως δεν νοσούν, σε αντίθεση με τα οικόσιτα, όπως τα κοτόπουλα, οι πάπιες και οι γαλοπούλες, που μπορεί να παρουσιάσουν σοβαρή νόσο εάν μολυνθούν. Επίσης, οι χοίροι όταν νοσήσουν παρουσιάζουν συμπτώματα όμοια με αυτά των ανθρώπων, όπως βήχα, πυρετό και καταρροή. Η νόσος σπάνια μεταδίδεται από τα ζώα στους ανθρώπους. Οι ιοί τύπου Β δεν προσβάλλουν τα ζώα.

Οι τύποι Α και Β του ιού ευθύνονται για τις επιδημίες που συμβαίνουν κάθε χειμώνα, ενώ ο τύπος C προκαλεί συνήθως ήπια νόσο ή καθόλου συμπτώματα και ως εκ τούτου δεν έχει τόσο μεγάλη επιδημιολογική σημασία. Ο τύπος Α του ιού της γρίπης υπόκειται συνεχώς σε μικρές αντιγονικές αλλαγές των πρωτεϊνών της επιφανείας του, που ονομάζονται «αντιγονικές μετατοπίσεις» (antigenic drift), και είναι υπεύθυνες για τις περισσότερες αλλαγές του ιού από εποχή σε εποχή. Ο ιός τύπου Β δεν χωρίζεται σε υπότυπους, ούτε υπόκειται σε αντιγονικές αλλαγές.

Οι ιοί τύπου Α χωρίζονται σε υπότυπους με βάση δύο πρωτεΐνες της επιφάνειας τους, την αιμοσυγκολλητίνη (Η) και την νευραμινιδάση (Ν). Έχουν αναγνωριστεί 16 διαφορετικοί υπότυποι αιμοσυγκολλητίνης, Η1-Η16 και 9 διαφορετικοί υπότυποι νευραμινιδάσης Ν1-Ν9. Από τους ανωτέρω υπότυπους μόνο οι Η1, Η2 και Η3 όσον αφορά την αιμοσυγκολλητίνη και μόνο οι Ν1 και Ν2 όσον αφορά την νευραμινιδάση προσβάλλουν μέχρι τώρα τους ανθρώπους. Οι υπόλοιποι υπότυποι έχουν αναγνωριστεί στους ιούς της γρίπης που έχουν απομονωθεί από νοσούντα υδρόβια πτηνά, άλογα, χοίρους καθώς και άλλα ζώα. Επίσης έχει πρόσφατα αναγνωριστεί μικρής έκτασης προσβολή ανθρώπων από τους υπότυπους Η5, Η7 και Η9 (που τυπικά προσβάλλουν τα πτηνά), χωρίς όμως να συμβαίνει μετάδοση του ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο (εκτός ίσως από πολύ ειδικές συνθήκες).

Τα στελέχη πού κυκλοφορούν παγκοσμίως τα τελευταία χρόνια και απομονώνονται από τους ανθρώπους είναι το στέλεχος A(H1N1) και το στέλεχος A(H3N2).

Η γρίπη μπορεί επίσης να εμφανιστεί με τη μορφή παγκόσμιων επιδημιών, που ονομάζονται πανδημίες και οφείλονται σε μεγάλες αντιγονικές αλλαγές του ιού τύπου Α, που ονομάζονται «αντιγονικές μεταθέσεις» (antigenic shift) και είναι ανεξάρτητες από εποχές. Τέτοιες αντιγονικές αλλαγές συμβαίνουν περιστασιακά και τότε εμφανίζεται ένα νέο στέλεχος του ιού, εναντίον του οποίου δεν υπάρχει ανοσία. Ως εκ τούτου προσβάλλονται μεγάλα τμήματα του πληθυσμού και μπορεί να έχουμε μία πανδημία γρίπης.

Οι πανδημίες της γρίπης

Πριν από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο η γρίπη δεν θεωρείτο σημαντικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Αυτό άλλαξε με την πανδημία της Ισπανικής γρίπης το 1918-1920, η οποία προκλήθηκε από το στέλεχος A(H1N1), το οποίο με βάση τα τελευταία δεδομένα, αναδύθηκε από τα πτηνά, και προκάλεσε τον θάνατο σε >20.000.000 ανθρώπους. Η πανδημία του 1957 (Ασιατική γρίπη) και του 1968 (γρίπη του Hong - Kong) προκλήθηκαν από τα στελέχη A(H2N2) και A(H3N2) αντίστοιχα, που αναδύθηκαν με τον ανασυνδυασμό (reassortment) γενετικού υλικού από ιό γρίπης των πτηνών και από τον κυκλοφορούντα μέχρι τότε ιό γρίπης των ανθρώπων. Το 1976 επανεμφανίστηκε το παλαιό στέλεχος Α(Η1Ν1) που κυκλοφορούσε ευρέως έως το 1957 και προκάλεσε σοβαρή νόσηση σε κάποιες ομάδες πληθυσμού (άτομα που είχαν γεννηθεί μετά το 1957 περίπου), ενώ τη χρονική περίοδο 1997-1998 ένας νέος τύπος ιού, ο Α(Η5Ν1), που προερχόταν από τα πτηνά προκάλεσε επιδημία στο Hong Kong, η οποία όμως δεν εξελίχθηκε σε πανδημία.